Του Αργύρη Αργυριάδη

www.argiriadis.gr

Οι συντηρητικοί στη Μεγάλη Βρετανία αντέταξαν στην έννοια του “big government” τη “big society”.  Το μεγάλο κράτος παρέδωσε ελλείμματα τόσο σε οικονομικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Συνεπώς, η κοινωνία πρέπει να αναλάβει δράση να περιορίσει το κράτος και να υποκαταστήσει κρίσιμες πτυχές του, όπως υποστηρίζουν. Αντίθετα, στη Γαλλία ο Alain Touraine – εμπνευστής του όρου « μεταβιομηχανική κοινωνία» -  αναζητεί τις προοπτικές της «μετακοινωνίας». Οι ιδεολογικές ζυμώσεις βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη.

 Η Μεγάλη Ύφεση του 2008, δεν αποτέλεσε μόνον τη ληξιαρχική πράξη θανάτου του χρηματικού καπιταλισμού, αλλά την αφορμή για νέες αναζητήσεις. Η πολυδιαφημισμένη Νέα Οικονομία – οι εκπληκτικές καινοτομίες που σηματοδότησαν το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα, ανάμεσά τους και η απορρύθμιση των αγορών και η χρηματοπιστωτική μηχανική – υποτίθεται ότι θα καθιστούσε δυνατή τη βελτίωση της διαχείρισης κινδύνων, επιφέροντας το τέλος των κυκλικών κυμάνσεων της οικονομίας. Στην πραγματικότητα «παρήγαγε» στρατιές ανέργων και αστέγων αρχικά στην Αμερική και στη συνέχεια σε ολόκληρο τον κόσμο (μόνον στην Κίνα έμειναν άνεργοι 20 εκατομμύρια άνθρωποι).

Όλα τα ανωτέρω θέτουν ένα κρίσιμο ερώτημα. Ποιος ο βαθμός ελέγχου της κοινωνίας στα μέσα παραγωγής, στη Νέα Οικονομία και ιδίως στη χρηματοπιστωτική μηχανική; Η απάντηση αποκαλυπτική: σχεδόν κανένας. Αυτό όμως, δεν είναι πρόβλημα μόνον της οικονομικής επιστήμης. Είναι πρόβλημα της δημοκρατίας. Τα ανωτέρω μπορεί να ακούγονται θεωρητικά, αλλά δεν είναι. Ειδικά στην Ελλάδα η έλλειψη ποιοτικής δημοκρατίας οδήγησε τη χώρα στην πτώχευση. Όταν η κοινωνία δεν ενημερώνεται σωστά (ώστε να επιλέξει) και δεν ερωτάται για τις κρίσιμες αποφάσεις  (ώστε να συναποφασίσει) δημοκρατία, ουσιαστικά, δεν υπάρχει.  Συνεπώς,  η Δημοκρατία ως πολίτευμα μπορεί να αποκαταστάθηκε στη χώρα το 1974, να εμβαθύνθηκε το 1981, αλλά ουδέποτε απέκτησε τα ποιοτικά χαρακτηριστικά ενός σύγχρονου και πλουραλιστικού πολιτεύματος. Παρέμεινε αιχμάλωτη ποικιλώνυμων συμφερόντων.

Εάν θέλουμε να βγούμε από την κρίση, προφανώς η λύση δεν βρίσκεται στην υπερφορολόγηση. Ούτε η ανάπτυξη από μόνη της αρκεί. Απαιτείται πλήρης αλλαγή της μορφής και της λειτουργίας του πολιτεύματος. Η προεδρική δημοκρατία (αντί της προεδρευόμενης) θα συμβάλει αρχικά, καθώς η συγκρότηση και η διατήρηση μιας κυβέρνησης δεν θα εξαρτάται από την ψήφιση (ή μη) ενός νομοσχεδίου. Οι υπουργοί (που δεν πρέπει να είναι και βουλευτές) θα κυβερνούν και η βουλή θα νομοθετεί. Αμφότερες οι εξουσίες θα αλληλοελέγχονται αντί να αλληλοδιαπλέκονται. Αυτή θα είναι η αρχή. Την επόμενη εβδομάδα θα αναφερθούμε στα υπόλοιπα και ίσως σημαντικότερα.

• Το ανωτέρω άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Αγγελιοφόρος» την Παρασκευή 1 Ιουλίου 2011.